Trafik kazası geçirdiniz; aracınızda değer kaybı oluştu ya da yaralandınız. Zararınızın tam tutarını siz de bilmiyorsunuz — çünkü bu tutarı ancak mahkemenin veya hakemin görevlendireceği bilirkişi hesaplayabiliyor. Peki tutarını bilmediğiniz bir alacak için dava nasıl açılır? Türk hukuku bu soruya 2011'den beri "belirsiz alacak davası" ile cevap veriyordu. 16 Temmuz 2026 tarihli 7589 sayılı Kanun bu dava türünü yürürlükten kaldırdı. Şimdi ne olacağını adım adım görelim.
Önce Sakin Olun: Hakkınız Kaybolmadı
Kaldırılan şey tazminat hakkınız değil, davanın teknik açılış biçimi. Değer kaybı, yaralanma tazminatı, destekten yoksun kalma, mahrumiyet bedeli — bunların hepsi aynen talep edilebilir durumda. Değişen tek şey, avukatınızın dava dilekçesini hangi kalıpla yazacağı ve talebin dava içinde nasıl artırılacağı.
Eskiden dava "belirsiz alacak davası" olarak açılırdı; artık "fazlaya ilişkin haklar saklı kalmak kaydıyla kısmi dava" olarak açılıyor. Sonuç sizin açınızdan büyük ölçüde aynı: küçük bir tutarla dava açılıyor, bilirkişi gerçek zararı hesaplayınca talep o tutara yükseltiliyor.
Yeni Yöntem: Kısmi Dava Nasıl İşliyor?
Aynı kanun, kısmi davayı düzenleyen kurala (HMK m.109) yeni bir fıkra ekleyerek eski sistemin en önemli avantajlarını korudu:
- Küçük tutarla başlanır: Dava, zararın tamamı henüz bilinmediği için sembolik/kısmi bir tutarla açılır. Böylece dava başında yüksek harç ödemezsiniz.
- Bilirkişi raporuyla artırılır: Rapor gelip gerçek zarar netleşince talep, tek dilekçeyle ve bir defaya mahsus olmak üzere gerçek tutara yükseltilir. Eskiden gereken "ıslah" adı verilen ek işleme artık ihtiyaç yok.
- Zamanaşımı koruması var: Artırılan kısım için de zamanaşımı, davanın açıldığı tarihten itibaren kesilmiş sayılır. "Sonradan artırdığınız kısım zamanaşımına uğradı" itirazı, yeni davalarda büyük ölçüde tarihe karıştı.
Dikkat edilecek tek nokta: artırım hakkı bir kez kullanılabiliyor. Bu yüzden doğru zamanlama — raporun ve varsa rapora itirazların sonucunun beklenmesi — eskisinden daha da önemli hâle geldi. Bu, işin profesyonelce takip edilmesi gereken kısmı.
Açılmış Davanız Varsa Ne Olacak?
Kanunun geçiş hükmü net: 16 Temmuz 2026'dan önce açılmış belirsiz alacak davaları, eski kurallarla aynen devam ediyor. Derdest (görülmekte olan) dosyanız varsa sizin veya avukatınızın ekstra bir işlem yapması gerekmiyor; talep artırımı ve faiz işleyişi eskisi gibi yürüyecek.
Kimsenin Konuşmadığı Ayrıntı: Sigortanın Ön Ödemesi Artık "Oransal" Düşülecek
Aynı kanunun tazminat mağdurlarını en çok etkileyecek hükmü aslında bu. 16 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen kazalarda, yaralanma (iş göremezlik) ve destekten yoksun kalma tazminatlarında iki yeni kural geçerli:
- Oransal mahsup: Sigorta şirketinin dava/tahkim öncesinde yaptığı ödeme, güncel tazminattan kuruşu kuruşuna değil, ödendiği tarihteki tazminat değerine oranlanarak düşülecek. Örneğin sigorta, o günkü zararın yarısını ödemişse, güncellenmiş tazminatın da yarısını ödemiş sayılacak — enflasyonun erittiği eski ödeme, güncel rakamdan aynen düşülmeyecek.
- Faiz iki parça: Tazminatın, gelirinizin bilindiği döneme ait kısmına kaza tarihinden, bilinemeyen (gelecekteki) döneme ait kısmına ise karar tarihinden itibaren yasal faiz işleyecek.
Bu iki kural, sigorta şirketinin "erken ve düşük ödeme yapıp kurtulma" stratejisini zayıflatıyor; ama aynı zamanda önünüze uzatılan ödemeyi nasıl kabul ettiğinizin önemini de artırıyor. Ödemeyi kabul ederken mutlaka ihtirazi kayıt koydurun; kayıtsız imzalanan ibraname, bakiye hakkınızı tehlikeye atar.
Oransal mahsup ve yeni faiz kuralları yalnızca 16 Temmuz 2026'dan sonra meydana gelen kazalara uygulanır. Bu tarihten önceki kazalarda eski kurallar geçerlidir. Dosyanız hangi döneme giriyorsa hesap ona göre yapılmalı — yaralanma tazminatı hesaplama aracımızla ön tahmin alabilirsiniz.
Eski ve Yeni Sistem Bir Bakışta
| Konu | Eski sistem | Yeni sistem (16.07.2026 sonrası) |
|---|---|---|
| Dava türü | Belirsiz alacak davası | Kısmi dava (fazlaya ilişkin haklar saklı) |
| Talep artırımı | Rapor sonrası artırım | Bir defaya mahsus, tek dilekçeyle, ıslahsız |
| Zamanaşımı | Tamamı için dava tarihinde kesilir | Artırılan kısım için de dava tarihinden kesilmiş sayılır |
| Sigortanın ön ödemesi | Mahsup tartışmalıydı | 16.07.2026 sonrası kazalarda oransal mahsup (yasal kural) |
| Açılmış davalar | Eski kurallarla aynen devam eder | |
Değer Kaybı ve Tahkim Dosyalarında Ne Değişir?
- Değer kaybı dosyaları: İşleyiş pratikte çok benzer — dosya küçük tutarla açılır, bilirkişi hesabıyla artırılır. Değer kaybı rehberimizdeki süreç geçerliliğini koruyor; sadece dilekçedeki hukuki kalıp değişti.
- Sigorta Tahkim Komisyonu: Tahkim başvurularında da talepler kısmi başlatılıp raporla artırılıyor; yeni kuralların tahkimdeki ince ayrıntıları önümüzdeki aylarda içtihatla netleşecek. Tahkim rehberimiz günceldir.
- Zamanaşımı yine de dostunuz değil: Yeni kural artırılan kısmı koruyor ama davanın kendisinin zamanaşımı süresi içinde açılması şart. Beklemeyin.
Belirsiz alacak davası kalktı ama tazminat hakları yerinde; yeni açılacak davalar kısmi dava olarak yürüyecek ve talep, bilirkişi raporundan sonra tek seferde artırılacak. 16 Temmuz 2026 sonrası kazalarda sigortanın ön ödemeleri oransal düşülecek. Artırım hakkının tek seferlik olması, dosyanın doğru zamanlamayla yönetilmesini her zamankinden önemli kılıyor.
Sık Sorulan Sorular
Belirsiz alacak davası kalktı; tazminat hakkım da kalktı mı?
Hayır. Kaldırılan şey davanın açılış biçimidir; değer kaybı, yaralanma ve destek tazminatı hakları aynen duruyor. Dava artık kısmi dava yöntemiyle açılıyor.
Kısmi dava ne demek?
Zararın kesin tutarı başta bilinemediği için davanın küçük bir tutarla açılması ve bilirkişi raporuyla gerçek zarar netleşince talebin o tutara yükseltilmesidir. Yeni kuralla bu artırım ıslahsız, tek dilekçeyle ve bir defaya mahsus yapılır.
Daha önce açılmış davam ne olacak?
16 Temmuz 2026'dan önce açılan davalar eski kurallarla aynen devam eder; ek bir işlem yapmanız gerekmez.
Sigortanın önceden yaptığı ödeme tazminatımdan nasıl düşülecek?
16 Temmuz 2026 sonrası kazalarda, dava öncesi ödemeler ödendiği tarihteki tazminat değerine göre oransal olarak mahsup edilir; eski tarihli ödeme güncel tazminattan aynı rakamla düşülmez. Ödemeyi ihtirazi kayıtla kabul etmek bu yüzden kritik önemdedir.
Bu değişiklik tahkim başvurularını etkiler mi?
Tahkimde kısmi talep + rapor sonrası artırım pratiği devam ediyor; yeni kuralların tahkimdeki ayrıntıları içtihatla netleşecek. Başvuru öncesi güncel duruma göre ön değerlendirme almanızı öneririz.