Türkiye'de her gün binlerce maddi hasarlı kaza yaşanıyor ve bunların önemli bir kısmında taraflardan biri tutanak tutmadan olay yerinden ayrılıyor. Kimi "küçük çizik, değmez" diyor, kimi telaşla uzaklaşıyor, kimi de karşı tarafla sözlü anlaşıp yoluna devam ediyor. 1 Temmuz 2026'da yürürlüğe giren Trafik Sigortası Genel Şartları değişikliği ile bu davranışın sigorta hukuku bakımından sonuçları ağırlaştı. Bu yazıda üç soruya net cevap veriyoruz: Olay yerini terk ederseniz ne olur? Hangi durumlar istisnadır? Kaçan aracın mağduruysanız zararınızı kimden alırsınız?
Kısa Cevap: 1 Temmuz 2026'dan İtibaren Terk = Rücu Riski
Trafik Sigortası Genel Şartları'nın rücu hâllerini düzenleyen B.4 maddesine eklenen yeni bentle; zorunlu hâller dışında olay yerini terk etmek veya kaza tutanağı, alkol raporu gibi belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırı davranmak, sigortacının ödediği tazminatı sigortalısından geri istemesi (rücu) için açık bir sebep hâline geldi.
Bunun pratikteki anlamı şu: Kusurlu olduğunuz bir kazada olay yerinden ayrılırsanız, trafik sigortanız karşı tarafın zararını yine öder — çünkü Karayolları Trafik Kanunu m. 95 gereği bu tür savunmalar zarar gören üçüncü kişiye karşı ileri sürülemez. Ancak sigorta şirketi daha sonra dönüp ödediği tutarın tamamını sizden talep edebilir; önce ihtarname, ardından icra takibi veya rücu davası gelir. On binlerce, yaralanmalı kazalarda milyonlarca lirayı bulan tazminatların cebinizden çıkması riski doğar.
Hangi Durumlar İstisna? Rücu Edilemeyecek Hâller
Yeni düzenleme iki istisnayı açıkça sayıyor; Yargıtay ise bu istisnaların sınırlı sayıda olmadığını, benzer ağırlıktaki zorunlu hâllerin de rücuyu engelleyeceğini kabul ediyor (Yargıtay 4. Hukuk Dairesi, 2024/11202 E. — 2025/2473 K., 13.02.2025):
- Can güvenliği nedeniyle uzaklaşma: Kaza sonrası saldırı, linç girişimi veya benzeri bir tehlike nedeniyle olay yerinden ayrılmak rücu sebebi değildir. Yargıtay, saldırı korkusuyla ayrılan sürücü lehine eski dönemde de karar vermiştir.
- Tedavi veya yardım amacıyla ayrılma: Yaralanmalı kazalarda kendinizin veya bir yaralının tedavisi için sağlık kuruluşuna gitmek üzere ayrılmak rücu sebebi oluşturmaz.
- Benzer zorunlu hâller: Somut olayın koşullarına göre değerlendirilen, yukarıdakilere benzer ağırlıkta başka zorunluluklar.
İstisnaya dayanacaksanız belgeleyin: tanık bilgisi alın, olay yerinin ve aracınızın fotoğrafını çekin, en kısa sürede kolluk birimine giderek kazayı bildirin. Hastaneye gittiyseniz giriş kayıtları, saldırı tehdidi varsa kamera kayıtları ve telefon kayıtları en güçlü delillerinizdir. Unutmayın: rücu davasında ispat yükü sigorta şirketindedir (Yargıtay HGK, 2021/468 E. — 2022/1143 K.).
Kasko Cephesi: Kendi Hasarınız Ödenir mi?
Olay yerini terk eden sürücünün bir diğer endişesi kendi aracının hasarıdır. Sigorta şirketleri bu dosyalarda sık sık "olay yeri terk edildiği için alkol kontrolü yapılamadı" gerekçesiyle kasko tazminatını reddediyor. Oysa hukuki durum şirketlerin uygulamasından daha lehinize:
- Kasko Genel Şartları'nda olay yerini terk, tek başına teminat dışı hâl olarak sayılmamıştır.
- Türk Ticaret Kanunu m. 1409/2 uyarınca hasarın teminat dışı kaldığını ispat yükü sigortacıdadır; "alkollü olabilirdi" varsayımı ispat değildir.
- Yargıtay'ın yerleşik içtihadına göre alkol nedeniyle ret için kazanın münhasıran (salt) alkolün etkisiyle meydana gelmiş olması gerekir; bu çizgi Yargıtay 11. Hukuk Dairesi'nin 23.06.2025 tarihli uyuşmazlığın giderilmesi kararıyla (2025/2402 E. — 2025/4431 K.) güncel olarak da korunmuştur.
Kaskonuz salt "olay yerini terk ettiniz" diyerek ödeme yapmıyorsa bu ret kararı tartışmaya açıktır; yazılı ret gerekçesini isteyip itiraz etmeli, sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurmalısınız.
Madalyonun Öbür Yüzü: Kazayı Yapan Kaçtıysa
Peki kusurlu sürücü değil de mağdur sizseniz — size çarpan araç durmadan kaçtıysa ne yapmalısınız?
1. Aracı tespit etmeye çalışın
- Plakayı veya plakanın bir kısmını, araç marka/model/rengini not edin.
- Çevrede tanık varsa ad ve telefonunu alın.
- Hemen 155'i arayıp polis/jandarma çağırın ve tutanak tutturun; MOBESE, KGYS ve çevre işyeri kamera kayıtlarının incelenmesini talep edin. Kayıtlar kısa sürede silinebildiği için hızlı davranmak kritiktir.
2. Araç tespit edilirse
Kaçan aracın plakası belirlenirse, zararınızı o aracın trafik sigortasından talep edersiniz: araç hasarı, değer kaybı, yaralanma varsa işgöremezlik tazminatı. Kaçan sürücü ayrıca cezai ve idari yaptırımlarla karşılaşır; kusur değerlendirmesinde de aleyhine güçlü bir karine oluşur.
3. Araç tespit edilemezse: Güvence Hesabı
Çarpan araç bulunamazsa Güvence Hesabı yalnızca ölüm ve yaralanma gibi bedensel zararları karşılar (Sigortacılık Kanunu m. 14). Aracınızdaki maddi hasar bu kapsamda değildir — maddi hasarınızı ancak kendi kaskonuzdan alabilirsiniz. Kaskonuz yoksa ve araç bulunamazsa maddi zarar maalesef üzerinizde kalır.
Kaza Anında Doğru Davranış: 5 Adımda Güvence
| Adım | Neden Önemli? |
|---|---|
| 1. Olay yerinde kalın, aracı güvenli yere çekin | Terk, 1 Temmuz 2026 sonrası açık rücu sebebi |
| 2. Maddi hasarlı kazada anlaşmalı tutanak doldurun | Belge düzenletmemek de ayrı bir rücu sebebi |
| 3. Fotoğraf ve video çekin (plakalar, hasar, yol) | Kusur ve hasar ispatının temeli |
| 4. Yaralanma varsa 112'yi arayın, polis çağırın | Resmî tutanak + alkol muayenesi sizi korur |
| 5. Şüpheli durumda alkol muayenesi isteyin | "Alkollü olabilirdi" varsayımını baştan çürütür |
Kaza sonrası atılacak adımların tamamı için Trafik Kazası Sonrası Yapılması Gerekenler rehberimize bakabilirsiniz.
Rücu Talebiyle Karşılaştıysanız Ne Yapmalısınız?
- İhtarnameyi/dava dilekçesini ciddiye alın ama hemen ödemeyin. Rücu talepleri her zaman haklı değildir; savunma imkânları vardır.
- Kaza tarihini kontrol edin. 1 Temmuz 2026 öncesi kazalarda eski kurallar ve sigortalı lehine Yargıtay içtihadı uygulanır; Yargıtay Hukuk Genel Kurulu eski dönemde olay yerini terkin tek başına rücu hakkı vermediğine hükmetmiştir.
- Zorunlu hâl delillerinizi toplayın. Tanık, kamera, hastane ve telefon kayıtları.
- Ödenen tazminatın doğruluğunu sorgulatın. Kusur oranı ve hasar tutarı şişkin olabilir; rücu ancak usulüne uygun ödenmiş tazminat için mümkündür. Kusur oranına itiraz bu aşamada da işler.
- Uzman desteği alın. Süreler kaçırıldığında itiraz hakları kaybedilebilir.
Ne kadar küçük olursa olsun, kazadan sonra olay yerinde kalıp tutanak düzenletmek artık yalnızca bir trafik kuralı değil, cebinizi koruyan bir sigorta hukuku önlemi. Terk ettiyseniz de umutsuzluğa kapılmayın: istisnalar sınırlı sayıda değil, ispat yükü sigortacıda ve doğru savunmayla rücu talepleri reddedilebiliyor ya da önemli ölçüde azaltılabiliyor.
Sıkça Sorulan Sorular
Kazadan sonra olay yerinden ayrıldım; sigortam ödediği parayı benden geri alabilir mi?
1 Temmuz 2026 sonrası kazalarda kural olarak evet. Zorunlu hâller dışında olay yerini terk etmek açık rücu sebebidir. Can güvenliği nedeniyle uzaklaşma veya tedavi amacıyla sağlık kuruluşuna gitme gibi zorunlu hâllerde ise rücu edilemez.
Kazayı yapan araç kaçtı ve plakasını alamadım; zararımı kim öder?
Araç tespit edilemezse bedensel zararlar (ölüm, yaralanma) için Güvence Hesabı'na başvurulabilir; aracınızdaki maddi hasar ise ancak kaskonuzdan karşılanır. Bu yüzden mutlaka polis çağırın ve kamera kayıtlarının araştırılmasını isteyin.
Karşı tarafla anlaşıp tutanak tutmadan ayrılmak riskli mi?
Evet. Belgelerin düzenlenmesi yükümlülüğüne aykırılık da ayrı bir rücu sebebi. Maddi hasarlı kazada mutlaka anlaşmalı kaza tespit tutanağı doldurup fotoğraflarla destekleyin.
Panikle ayrıldım ama kısa süre sonra geri döndüm; yine de rücu edilir mi?
Somut olaya göre değerlendirilir. İstisnalar sınırlı sayıda değildir; kısa sürede dönüp kazayı bildirmeniz ve tutanak tutturmanız savunmanızı ciddi biçimde güçlendirir.
Olay yerini terk eden sürücünün kaskosu hasarı öder mi?
Terk, kasko genel şartlarında tek başına teminat dışı hâl değildir. Sigortacı teminat dışılığı ispat etmedikçe salt terk gerekçesiyle ret tartışmalıdır; itiraz ve tahkim yolu açıktır.