Sigorta şirketleri, özellikle yangın, hırsızlık, pert ve yüksek tutarlı kasko dosyalarında zaman zaman "hasar araştırma şirketi" veya "araştırmacı" görevlendirir. Araştırmacı sizi arar, uzun sorular sorar, banka kayıtlarından telefon dökümüne kadar belge ister; bu sırada dosyanız aylarca "incelemede" görünür. Şimdiye kadar bu kişilerin kim olduğu, hangi yetkiye dayandığı ve sınırlarının ne olduğu mevzuatta belirsizdi. 23 Temmuz 2026'da Resmî Gazete'de yayımlanan yönetmelik değişikliği ve ardından gelen SEDDK sirküleri (2026/01) bu belirsizliği sona erdirdi.
Yeni Düzenleme Ne Getirdi?
Sigortacılık ve Özel Emeklilik Düzenleme ve Denetleme Kurumu (SEDDK), Sigortacılık Destek Hizmetleri Hakkında Yönetmelik'te yaptığı değişiklikle hasar araştırma faaliyetini ilk kez kapsamlı şekilde düzenledi:
- İzin şartı: Sigorta şirketinin kendi çalışanları dışında hasar araştırmacılığı yapmak artık SEDDK iznine bağlı.
- Nitelik şartları: Gerçek kişi araştırmacılar için en az iki yıllık yükseköğretim mezuniyeti, sigortacılık sektöründe hasar işlemlerinde en az iki yıl deneyim ve Sigortacılık Eğitim Merkezi (SEGEM) eğitimini başarıyla tamamlama şartı getirildi.
- Objektiflik yükümlülüğü: Araştırmacılar kanaatlerini somut bilgi ve belgeye dayandırmak zorunda; gerekli incelemeyi yapmayan, taraflı karar veren veya ilgilileri suçlayıcı tutum sergileyen araştırmacının izni SEDDK tarafından iptal edilebilecek.
- Geçiş süresi: Hâlihazırda faaliyette olan araştırmacıların 31 Aralık 2026'ya kadar yeni şartlara uyum sağlaması gerekiyor.
SEDDK Sirküleri: İki Cümlede Oyunun Kuralları
Uygulamadaki tereddütler üzerine SEDDK, 29 Temmuz 2026 tarihli ve 2026/01 sayılı "Hasar Araştırmacıları Hakkında Kurum Sirküleri" ile iki kritik sınır çizdi:
1) Hasar araştırmacılarının yetki, sorumluluk ve görev alanları yalnızca sigorta suistimali ve şüpheli hasarları incelemekle sınırlıdır. 2) Hasarın miktarını, nedenini ve niteliğini belirleme, mutabakatlı kıymet tespiti, ön ekspertiz ve hasar gözetimi yetkisi Sigortacılık Kanunu gereği yalnızca sigorta eksperlerine aittir; hasar araştırmacılarının bu alanda hiçbir yetkisi yoktur.
Yani dosyanızda suistimal şüphesi yoksa araştırmacının devrede olmaması gerekir; devredeyse bile hasarınızın kaç lira olduğuna araştırmacı değil, eksper karar verir. Eksper raporlarına itiraz süreci için Eksper Raporuna İtiraz rehberimize bakabilirsiniz.
Hasar Araştırmacısı ve Sigorta Eksperi: Fark Tablosu
| Sigorta Eksperi | Hasar Araştırmacısı | |
|---|---|---|
| Görevi | Hasarın miktarını, nedenini ve niteliğini belirlemek | Suistimal ve şüpheli hasar iddialarını incelemek |
| Dayanağı | Sigortacılık Kanunu (5684) — ruhsatlı meslek | Destek Hizmetleri Yönetmeliği — SEDDK izni |
| Hasar tutarı belirleyebilir mi? | Evet | Hayır (Sirküler 2026/01) |
| Her dosyada görev alır mı? | Gerekli görülen hasarlarda | Yalnızca suistimal/şüpheli hasar şüphesi olan dosyalarda |
"Dosyanız Araştırmada" Bahanesi: Ödeme Süreleri
Araştırma görevlendirmesi, sigorta şirketine sınırsız bekletme hakkı vermez. Yasal çerçeve nettir:
- Trafik sigortasında: Gerekli belgelerin şirkete tesliminden itibaren 8 iş günü içinde ödeme yapılmalıdır (Karayolları Trafik Kanunu m. 99).
- Kasko ve diğer sigortalarda: Türk Ticaret Kanunu m. 1427 uyarınca tazminat, sigortacının araştırmaları bitince ve her hâlde rizikonun ihbarından itibaren 45 gün (can sigortalarında 15 gün) sonra muaccel olur.
- Bu süreler geçtikten sonra sigortacı temerrüde düşer; tazminata faiz işler ve gecikmeden doğan zararlar da talep edilebilir.
"Araştırma devam ediyor" gerekçesi, 45 günlük muacceliyet süresini ortadan kaldırmaz. Süre dolduysa yazılı olarak ödeme talep edin (ihtar); ödeme yine gelmezse Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurabilirsiniz. Eksik ödeme senaryoları için Eksik Ödemede Ne Yapmalı rehberimiz yol gösterir.
Araştırmacı Sizinle Görüşmek İstiyorsa: 6 Pratik Kural
- Kimlik ve yetki sorun. Görevlendiren şirketi, araştırmacının adını ve SEDDK izninin bulunup bulunmadığını öğrenin; 2027'den itibaren izinsiz araştırmacı faaliyet gösteremez.
- Makul taleplere katkı sağlayın. Kaza/hasar anlatımınızı tutarlı ve belgeye dayalı yapın; işbirliği sürecin hızlanmasına yardımcı olur.
- Orantısız taleplere karşı durun. Hasarla ilgisi kurulamayan banka dökümleri, sağlık geçmişi gibi talepler için yazılı gerekçe isteyin; kişisel verileriniz KVKK korumasındadır.
- Tutanakları okumadan imzalamayın. Katılmadığınız ifadeleri düzelttirin, imzaladığınız her belgenin örneğini alın.
- Baskıcı ve suçlayıcı tutumu kayda geçirin. Yeni yönetmeliğe göre suçlayıcı tutum, araştırmacının izninin iptali sebebidir; SEDDK'ya şikâyet hakkınız vardır.
- Süreyi takip edin. İhbar tarihini ve belge teslim tarihlerini not edin; 45 günlük süre dolduğunda harekete geçin.
Suistimal İddiasıyla Ret Gelirse
Araştırma sonucunda şirket "hasar şüpheli/suistimal" diyerek ödemeyi reddederse panik yapmayın. Suistimal ağır bir iddiadır ve ispat yükü sigortacıdadır; soyut şüphe, çelişkili beyan yorumları veya araştırmacının kanaati tek başına ret için yeterli değildir. Sirküler de araştırmacıların kanaatlerini somut bilgi ve belgeye dayandırmasını açıkça zorunlu kılıyor. Yazılı ret gerekçesini isteyin, delillerinizi toplayın ve tahkim/dava yolunu değerlendirin. Benzer bir süreç işyeri sigortalarında da sık yaşanıyor; Reddedilen İşyeri Sigortası Hasarları rehberimizde ayrıntılar var.
Yeni kurallarla hasar araştırması artık "her dosyada, her konuda, süresiz" bir inceleme değil: yalnızca suistimal ve şüpheli hasarlarla sınırlı, izne tabi ve objektiflik yükümlülüğü altında bir faaliyet. Hasar tutarınızı yalnızca eksper belirleyebilir, ödeme süreleri araştırma bahanesiyle uzatılamaz. Dosyanız "araştırmada" diye bekletiliyorsa haklarınızı kullanın.
Sıkça Sorulan Sorular
Hasar araştırmacısı ile sigorta eksperi aynı kişi midir?
Hayır. Eksper hasarın miktarını, nedenini ve niteliğini belirlemeye kanunla yetkilidir; araştırmacı yalnızca suistimal ve şüpheli hasar iddialarını inceleyebilir, tutar belirleyemez.
Sigorta şirketi "dosyanız araştırmada" diyerek ödemeyi sonsuza kadar bekletebilir mi?
Hayır. Trafik sigortasında 8 iş günü, diğer sigortalarda ihbardan itibaren en geç 45 gün (can sigortalarında 15 gün) içinde tazminat muaccel olur; sonrasında faiz işler.
Hasar araştırmacısına ifade vermek zorunda mıyım?
Yasal zorunluluk yoktur; makul taleplere katkı süreci hızlandırır. Tutanakları okumadan imzalamayın, baskı hissederseniz görüşmeyi sonlandırıp uzman desteği alın.
Araştırmacı raporu hasar tutarımı düşürebilir mi?
Hayır. Tutar tespiti yalnızca eksperlere aittir; aksine uygulama SEDDK sirkülerine aykırıdır ve itiraza konu edilebilir.
Suistimal şüphesiyle hasarım reddedildi; ne yapabilirim?
Yazılı ret gerekçesi isteyin; ispat yükü sigortacıdadır. İtiraz edin, sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na veya mahkemeye başvurun.