Rehber 17 Ağustos 2026 8 dk okuma

Pert Araçta Sovtaj Bedeli: Hesaplama ve İtiraz Rehberi (2026)

Aracınız pert oldu; sigorta şirketi bir rakam söyledi ve "sovtaj düşüldü" dedi. Ödeme beklediğinizden onbinlerce lira düşük çıktı, ama sovtajın nasıl hesaplandığını kimse açıklamadı. Bu yazıda sovtajın ne olduğunu, ödemenizi nasıl etkilediğini, sık karşılaşılan "düşük rayiç + yüksek sovtaj" oyununu ve itiraz adımlarını sade bir dille anlatıyoruz.

M

Av. Melih Küçükcankurtaran

Sigorta Hukuku · Ankara Barosu

Sovtaj Nedir? 30 Saniyede Özet

Sovtaj, pert (ağır hasarlı) aracınızın hasarlı hâliyle taşıdığı ekonomik değerdir; halk arasında "enkaz değeri" veya "hurda değeri" de denir. Pert dosyalarında ödeme şu mantıkla kurulur:

Senaryo	Ne olur?	Size ödenen
Araç (enkaz) sigortacıya / alıcıya devredilir	Aracı teslim edersiniz	Rayiç bedelin tamamı
Araç sizde kalır	Hasarlı araç üzerinizde kalır; dilerseniz onartır veya satarsınız	Rayiç bedel − sovtaj değeri

Yani sovtaj, aracı üzerinizde bırakmayı seçtiğinizde ödemeden düşülen kalemdir. Rayiç değerin nasıl tespit edilmesi gerektiğini ve pert sürecinin tamamını pert araç tazminatı rehberimizde ayrıntılı anlattık; bu yazı sovtaj kalemine odaklanıyor.

Örnek Hesaplama: Sovtaj Ödemeyi Nasıl Değiştirir?

Karşı tarafın %100 kusurlu olduğu bir kazada aracınızın pert olduğunu varsayalım:

Kalem	Tutar
Kaza tarihindeki hasarsız piyasa (rayiç) değeri	1.200.000 TL
Sovtaj (hasarlı hâlin değeri)	400.000 TL
Araç sizde kalırsa ödenecek tutar	800.000 TL
Aracı devrederseniz ödenecek tutar	1.200.000 TL (araç gider)

Formül basit görünüyor; sorun rakamların içinde. Aynı dosyada rayiç 100.000 TL düşük, sovtaj 100.000 TL yüksek gösterilirse, aracınız üzerinizde kalırken ödemeniz 200.000 TL birden erir. Bu yüzden pert dosyasında iki kalemi ayrı ayrı denetlemek gerekir. Kendi aracınız için kaba bir kontrol yapmak isterseniz pert araç rayiç hesaplama aracımızı kullanabilirsiniz.

Sovtaj Değeri Nasıl Belirleniyor?

Uygulamada sigorta şirketleri hasarlı aracın fotoğraflarını anlaşmalı ihale (enkaz satış) platformlarına yükler; belirli bir süre içinde gelen tekliflerin en yükseği "sovtaj değeri" olarak rapora yazılır. Eksper raporunda bu tutarı görürsünüz.

Bu yöntemin sizin açınızdan iki zayıf noktası var:

• Teklif ≠ gerçek satış. İhaledeki teklif, çoğu zaman kısa süreli ve şartlı bir tekliftir. Araç üzerinizde kaldığında o alıcıya, o fiyata gerçekten satıp satamayacağınız belirsizdir; teklif geçerlilik süresi dolduğunda elinizde sadece kağıt üzerindeki yüksek sovtaj rakamı kalır.
• Süreç şeffaf değildir. Kaç teklif geldiği, ihalenin hangi platformda ve hangi tarih aralığında yapıldığı size kendiliğinden bildirilmez. Bu bilgileri yazılı olarak isteme hakkınız vardır; itirazın ilk adımı da budur.

1 Ağustos 2026 Sonrası: Gerçek Piyasa Değeri Esası

1 Ağustos 2026'da uygulanmaya başlanan yeni Trafik Sigortası Genel Şartları, tazminat hesabında aracın gerçek ikinci el piyasa değerini esas alıyor ve ağır hasarlı araçlarda belgeleme sürecini sıkılaştırıyor. Pert ödemesi alacaksanız aracın "trafikten çekilmiştir" şerhi ve tescil işlemleri gibi yeni belge şartlarına da dikkat etmeniz gerekiyor. Yeni dönemin tüm kurallarını 1 Ağustos'ta yürürlüğe giren yeni kurallar yazımızda bulabilirsiniz.

Bu değişikliğin sovtaj tarafındaki pratik sonucu şu: rayiç değer artık formüle değil gerçek piyasaya göre belirleneceği için, sigortacının rakamlarına karşı emsal ilan ve gerçek satış verisi her zamankinden daha güçlü bir delil.

Aracı Devretmek mi, Üzerinizde Tutmak mı?

İki seçenek de meşru; hangisinin lehinize olduğu dosyaya göre değişir:

• Devir mantıklıdır çünkü uğraşsız, net bir tahsilat sağlar — yeter ki rayiç doğru tespit edilmiş olsun. Devirde pazarlık tamamen rayiç üzerinde döner.
• Aracı tutmak mantıklıdır eğer hasar görünenden hafifse, aracı ekonomik onartma imkânınız varsa veya sovtaj teklifi gerçekçi olmayan biçimde düşükse (bu durumda fark ödemesi + aracın gerçek değeri toplamı devri geçebilir). Ancak sovtaj rapora yüksek yazılmışsa aracı tutmak size pahalıya gelir.

Karar vermeden önce iki senaryoyu da rakamlarıyla önünüze koyun ve size uzatılan hiçbir mutabakat/ibraname metnini o an imzalamayın. İmzalamak zorunda kaldığınız bir ödeme varsa mutlaka ihtirazi kayıt düşün: "Fazlaya ilişkin haklarım saklıdır" notu, bakiye alacağınızın kapısını açık tutar.

Sovtaj ve Rayice İtiraz: Adım Adım

1. Eksper raporunu ve sovtaj dayanağını isteyin. Rapor size verilmek zorundadır. Sovtajın hangi ihalede, kaç teklifle, hangi tarihte belirlendiğini yazılı sorun.
2. Kendi delilinizi toplayın. Hasarsız emsaller için aynı model/yıl/donanım araç ilanları (rayiç için), hasarlı satılan benzer araç ilanları (sovtaj için). Tarihli ekran görüntüsü alın.
3. Sigorta şirketine yazılı itiraz edin. E-posta veya KEP ile; hangi kaleme neden itiraz ettiğinizi ve talebinizi net yazın. Eksper raporuna itiraz rehberimizdeki adımlar pert dosyaları için de geçerlidir.
4. Sonuç alamazsanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na başvurun. Tahkimde dosyanız bağımsız bir eksper/bilirkişi incelemesinden geçer; rayiç ve sovtaj yeniden tespit edilir. Süreç ve masraflar için 2026 tahkim ücret tarifesi yazımıza ve tahkim başvuru rehberimize bakın.
5. Süreleri kaçırmayın. Tazminat talepleri zamanaşımına tabidir; ayrıntılar zamanaşımı rehberimizde.

Sık Yapılan 4 Hata

• İlk teklifi telefonda kabul etmek. Sözlü mutabakat sonrası gelen evrak genellikle kapsamlı bir ibranamedir; okumadan imzalamayın.
• Sovtajı hiç sorgulamamak. İtirazlar çoğunlukla rayice odaklanır; oysa sovtaj kalemi de aynı ölçüde oynaktır ve aynı raporla belgelenmek zorundadır.
• Aracı, ihale teklifini doğrulamadan üzerinde tutmak. Rapora yazılan sovtaj tutarına gerçekten alıcı bulup bulamayacağınızı araştırmadan karar vermeyin.
• Değer kaybı ile karıştırmak. Pert dosyasında değer kaybı değil, rayiç−sovtaj farkı konuşulur; onarım gören araçlardaki değer kaybı ayrı bir taleptir.

Sıkça Sorulan Sorular

Sovtaj bedeli nedir?

Pert aracınızın hasarlı hâliyle taşıdığı ekonomik değerdir. Araç sizde kalırsa bu tutar tazminattan düşülür; aracı devrederseniz rayiç bedelin tamamı ödenir.

Pert araç bende kalırsa ne kadar öderler?

Rayiç değerden sovtaj düşülür, kusur oranınız uygulanır. Örnek: rayiç 1.200.000 TL, sovtaj 400.000 TL, karşı taraf %100 kusurlu → 800.000 TL ödenir ve araç sizde kalır.

Sovtaj bedeline itiraz edebilir miyim?

Evet. Sovtaj, eksper raporundaki bir tespittir; dayanağını yazılı isteyin, emsal ilanlarla çürütün, önce şirkete yazılı itiraz sonra tahkim yolunu kullanın.

Aracımı sigorta şirketine devretmek zorunda mıyım?

Hayır, devir bir seçenektir. Aracı üzerinizde bırakıp rayiç−sovtaj farkını talep edebilirsiniz; iki senaryoyu da hesaplatmadan karar vermeyin.

Ödemeyi aldım; itiraz hakkım bitti mi?

Kural olarak hayır. Eksik ödemede bakiye için itiraz, tahkim ve dava yolları zamanaşımı süresi içinde açıktır; ödeme alırken ihtirazi kayıt düşmek elinizi güçlendirir. Ne yapacağınızı eksik ödeme rehberimizde anlattık.