Trafik sigortası, Genel Şartlarda sayılan belgeler şirkete ulaşınca 8 iş günü içinde ödemek zorundadır ve sizden yalnızca tazminat hakkınızı etkileyen belgeleri isteyebilir (KTK m. 99; Genel Şartlar B.2.1). Kaza tutanağı, ruhsat, kimlik ve ehliyet, IBAN ve varsa eksper raporu gönderildiyse dosya kural olarak tamdır. Şirketin kendi eksper raporu ya da karşı sürücüye ait belgeler istenmişse süre durmaz. Cevabı yazılı verin ve gönderim kaydını saklayın.
1. "Eksik evrak" yazısı neden bu kadar önemli?
Trafik sigortasında ödeme süresi belgelerle başlar: sigortacı, Genel Şartlarda sayılan belgelerin kendisine iletildiği tarihten itibaren sekiz iş günü içinde ödemek zorundadır (KTK m. 99). Dosya eksik sayılırsa süre başlamaz, faiz işlemez ve tahkim için beklemeniz gereken süre uzar. Bu yüzden "eksik evrak" yazısı, haklı olmadığı durumlarda bile, ödemeyi fiilen erteleyebilir. Sürenin nasıl sayıldığını takvim örnekleriyle hasar ödemesi kaç günde yapılır yazımızda anlattık.
Ölçü tek bir cümlede: Genel Şartlar B.2.1'e göre sigortacı hak sahibinden münhasıran tazminat hakkını etkileyen bilgi ve belgeleri isteyebilir. Kaskoda ise TTK m. 1447 sigortalıdan, zararın belirlenmesi için gerekli ve kendisinden beklenebilecek belgeleri makul sürede vermesini ister.
2. Trafik sigortasında gerçekten zorunlu belgeler
Maddi hasar ve değer kaybı taleplerinde istenecek belgeler Genel Şartların Ek-6'sında sayılır. Uygulamada bir dosyanın tam sayılması için şu belgeler yeterlidir:
| Belge | Zorunlu mu? | Not |
|---|---|---|
| Kaza tespit tutanağı (anlaşmalı tutanak veya polis/jandarma tutanağı); varsa ifade ve görgü tutanakları | Evet | Kusur buradan belirlenir; hatalı işaretleme en zor düzeltilen konudur. |
| Zarar gören aracın ruhsatı | Evet | Başvuran ile ruhsat sahibi aynı kişi olmalı; şirket aracında kaşe ve imza sirküleri eklenir. |
| Kimlik ve sürücü belgesi | Evet | Aracı kullanan sürücüye ait olanlar. |
| Banka hesap bilgisi (IBAN) | Evet | Hak sahibine ait olmalı. Vekil hesabına ödeme için ahzu kabz yetkili vekâletname gerekir. |
| Hasar fotoğrafları | Varsa | Kaza yeri ve onarım öncesi fotoğraflar. |
| Eksper raporu veya onarım faturası | Varsa | Ekspertiz yapıldıysa rapor yeterlidir; yapılmadıysa fatura ve parça listesi. |
| Vekâletname | Vekille başvuruda | Baro pullu, ahzu kabz yetkili. |
Belgelerin nereden ve nasıl temin edileceğini adım adım görmek için SigortamHukuk'taki gerekli evraklar listesine bakabilirsiniz.
3. En sık gelen 6 talep: haklı mı, değil mi?
Şirketlerin "eksik" dediği belgelerin önemli bir kısmı ya zaten kendi dosyalarındadır ya da sizden beklenemeyecek belgelerdir. Aşağıdaki tablo genel bir yol gösterir; her dosyanın koşulları ayrıca değerlendirilmelidir.
| Şirketin talebi | Haklı mı? | Ne yapmalı? |
|---|---|---|
| "Eksper raporunu gönderiniz" (şirketin kendi eksperi) | Hayır. Rapor zaten şirketin dosyasında. | Raporun şirkette olduğunu yazılı bildirin. |
| Onarım faturası (araç henüz onarılmadı) | Ekspertiz yapıldıysa genellikle hayır. Tazminat, onarımın yapılmasına bağlı değildir. | Eksper raporunun dosyada olduğunu belirtin. |
| Karşı sürücünün ehliyeti, ifadesi veya alkol raporu | Genellikle hayır. Bunlar şirketin kendi sigortalısından isteyebileceği belgelerdir. | Elinizdeyse gönderin; değilse sizden beklenemeyeceğini yazın. |
| Servis çıkış fişi, sökük hâlde fotoğraf | Duruma göre. Eksper aracı gördüyse çoğu zaman gereksizdir. | Kolaysa ihtirazi kayıtla gönderin; süreyi ilk başvurudan saydığınızı yazın. |
| Güncel IBAN veya hesap sahibinin teyidi | Makul. Ödeme bu hesaba yapılacak. | Hemen gönderin; ödemenin önündeki tek engel olabilir. |
| Ruhsatın ya da tutanağın okunaklı sureti | Makul. Okunmayan belge verilmemiş sayılabilir. | Net bir kopya gönderin, gönderim kaydını saklayın. |
İlk üç satır en sık rastlanan örneklerdir. Özellikle "eksper raporunu gönderiniz" yazısı şaşırtıcı derecede yaygındır: eksperi şirket atar, rapor şirkete gider. Eksper raporundaki tutarlara itirazınız varsa bunun yolu ayrıdır; eksper raporuna itiraz rehberimize bakın.
4. Eksik evrak yazısı süreyi durdurur mu?
| Durum | Süreye etkisi |
|---|---|
| Belgeler ilk başvuruda tamdı, şirket hakkınızı etkilemeyen bir belge istedi | Süre ilk başvurudan işler; 8 iş günü dolunca temerrüt başlar. |
| Hakkınızı etkileyen bir belge gerçekten eksikti | Süre, o belgenin şirkete ulaşmasından sonra yeniden başlar. |
| Kaskoda belgeyi siz geç verdiniz | 45 günlük süre bu gecikme kadar işlemez (TTK m. 1427/2). |
| Kaskoda inceleme 3 ayı geçti | Sigortacı tespit edilecek hasarın en az %50'sini avans öder (TTK m. 1427/3). |
Pratik sonuç: belgeleri ilk başvuruda eksiksiz, tarihli ve kanıtlı bir yoldan (e-posta, KEP, iadeli taahhütlü mektup) gönderin. Elinizde tarihli bir ek listesi varsa, sonradan gelen haksız bir talep faiz başlangıcını tartışmaya açmaz. Telefonla yapılan ihbarın belge yerine geçmediğini de unutmayın; ayrıntısı SigortamHukuk'taki Alo 193 hasar ihbarı yazısında.
5. Yazıya nasıl cevap verilir? Örnek metin
Cevabı her zaman yazılı verin. Kısa, tarihli ve belgelere dayanan bir metin yeterlidir:
"[Hasar dosya no] sayılı dosyamıza ilişkin [tarih] tarihli yazınızı aldım. Genel Şartlarda sayılan belgelerin tamamı [ilk gönderim tarihi] tarihinde [e-posta/KEP] ile şirketinize iletilmiştir (ek listesi ektedir). Talep ettiğiniz [belge adı] [şirketinizin kendi dosyasında bulunmaktadır / tazminat hakkımı etkileyen bir belge değildir]. Aksi görüşteyseniz bu belgenin tazminat hakkımı nasıl etkilediğini yazılı olarak bildirmenizi, KTK m. 99'daki sekiz iş günlük sürenin [tarih] tarihinde dolduğunu dikkate alarak tazminatın temerrüt faiziyle birlikte ödenmesini talep ederim."
İstenen belgeyi temin etmek kolaysa göndermek çoğu zaman en hızlı yoldur. Bu durumda ön yazıya "belgeyi süreyi uzatma kabulü olmaksızın gönderiyorum; süre [ilk tarih]'ten işlemektedir" cümlesini ekleyin. Ödeme geldiğinde tutar düşükse ihtirazi kayıtla kabul edin.
Dikkat: Dosyanız Sigorta Tahkim Komisyonu'na taşındıysa şirketin evrak yazılarına doğrudan cevap vermeyin; yazıyı vekilinize iletin.
6. Kaskoda eksik evrak
Kendi kaskonuzdan tazminat alırken belgeleri makul sürede vermek sizin yükümlülüğünüzdür (TTK m. 1447/1). Kaskoda tazminat, belgeler verilip sigortacının araştırması bitince ve her hâlde ihbardan 45 gün sonra muaccel olur (TTK m. 1427/2). İnceleme sizin geç belge vermeniz yüzünden gecikirse bu süre işlemez.
Belgeyi hiç ya da geç vermenin yaptırımı ise sanıldığı kadar ağır değildir: yükümlülüğün ihlali ödenecek tutarı artırmışsa tazminattan kusurun ağırlığına göre indirim yapılır (TTK m. 1447/2). "Belge eksik, dosya kapatıldı" yazısı bu nedenle kesin bir ret anlamına gelmez; belgeyi tamamlayıp ödemeyi yeniden isteyebilirsiniz.
7. Ödeme hâlâ gelmiyorsa yol haritası
- Tarihleri sabitleyin: ilk gönderim, şirketin yazısı ve sizin cevabınız. Bu üç tarih hem süre hem faiz için belirleyicidir.
- 15 günü bekleyin: trafik sigortacısına yazılı başvurunuza 15 gün içinde tatmin edici cevap gelmezse dava veya Sigorta Tahkim Komisyonu yolu açılır (KTK m. 97). Eksper raporunun gelmesini beklemek zorunda değilsiniz; ayrıntısı SigortamHukuk'taki eksper raporu beklemeden tahkim yazısında.
- Tahkim veya dava: tahkim dosyaları çoğunlukla 2-4 ayda sonuçlanır. Şirketin ödemeyi başka gerekçelerle bekletmesi hâlinde neler yapılabileceğini SigortamHukuk'taki sigorta şirketi ödeme yapmıyor rehberinde bulabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Sigorta şirketi istediği her belgeyi isteyebilir mi?
Hayır. Trafik sigortasında Genel Şartlar B.2.1'e göre sigortacı hak sahibinden yalnızca tazminat hakkını etkileyen bilgi ve belgeleri isteyebilir. Kaskoda da sigortalı, zararın belirlenmesi için gerekli ve kendisinden beklenebilecek belgeleri vermekle yükümlüdür (TTK m. 1447). Hakkınızı etkilemeyen ya da zaten şirkette bulunan bir belge, dosyanızı eksik hâle getirmez.
Şirket kendi eksperinin raporunu benden istiyor. Göndermek zorunda mıyım?
Hayır. Şirketin atadığı eksperin raporu zaten şirketin dosyasındadır; bu belgeyi sizden istemek dosyayı eksik hâle getirmez. Yazılı cevabınızda raporun şirkette olduğunu belirtin ve ödemenin süresinde yapılmasını isteyin.
Eksik evrak yazısı gelince 8 iş günlük süre baştan mı başlar?
Yalnızca talep haklıysa. Tazminat hakkını etkileyen bir belge gerçekten eksikse süre, o belgenin şirkete ulaşmasından sonra yeniden başlar. Belgeler ilk başvuruda tamsa ya da istenen belge hakkınızı etkilemiyorsa süre ilk başvurudan itibaren işlemeye devam eder.
Belge kolayca temin edilebiliyorsa ne yapmalıyım?
Tartışmayı uzatmamak için çoğu zaman göndermek pratik olabilir. Ancak ön yazıya, belgeleri ilk olarak hangi tarihte eksiksiz ilettiğinizi ve sürenin o tarihten işlediğini kaydedin. Böylece belgeyi göndermeniz faiz başlangıcından vazgeçtiğiniz anlamına gelmez.
Kaskoda belgeyi geç verirsem ne olur?
Kaskoda 45 günlük süre, sigortacıya yüklenemeyen bir nedenle inceleme gecikirse işlemez (TTK m. 1427/2). Belgeyi geç vermeniz zararı artırmışsa tazminattan kusurunuzun ağırlığına göre indirim yapılabilir (TTK m. 1447/2). Bu yükümlülük ihlali tek başına ret sebebi değildir.
Dosyam Sigorta Tahkim Komisyonu'nda. Şirket hâlâ evrak istiyor. Cevap vermeli miyim?
Dosya tahkime taşındıktan sonra şirketle doğrudan yazışmak, uyuşmazlığın henüz doğmadığı izlenimi yaratabilir. Bu tür yazıları vekilinize iletin; cevap gerekiyorsa tahkim dosyası üzerinden verilir.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki görüş yerine geçmez. Hangi belgenin tazminat hakkını etkilediği her dosyanın koşullarına, poliçenin düzenlenme tarihine ve uygulanacak Genel Şartlara göre değişebilir. Örnek cevap metni yol gösterici niteliktedir; kendi dosyanıza uyarlayarak kullanın.